Aleksandra Zečević Malović

U vremenu u kojem enterijeri često teže neutralnosti i univerzalnosti, ovaj stan u Tivtu bira drugačiji put — onaj koji polazi od ličnog doživljaja prostora.

U Podgorici je nedavno realizovan enterijer Story Boutique-a, savremenog maloprodajnog prostora površine 100 m², čiji dizajn potpisuje studio Alisa Design. Projekat se izdvaja promišljenim pristupom oblikovanju ambijenta koji prevazilazi uobičajene obrasce uređenja modnih butika, stvarajući prostor koji više podsjeća na intimni salon nego na klasičan prodajni enterijer.

Koncept ovog jednosobnog stana u Budvi počeo je od tepiha koji su vlasnici već imali, a završio se enterijerom osmišljenim da bude funkcionalan, prepoznatljiv i dovoljno upečatljiv da se izdvoji među brojnim apartmanima za izdavanje. Autorka enterijera je dizajnerka Lena Nemchenko.

U samom srcu Perasta, grada koji se spušta ka moru u ritmu kamena i svjetlosti, nekadašnji hotel Per Astra doživio je potpunu transformaciju. Arhitektonski studio Archifocus iz Nikšića potpisuje zahtjevnu adaptaciju i redizajn ovog objekta u luksuzni Santa Boka Hotel 5*, projekt koji prevazilazi granice funkcionalne rekonstrukcije i ulazi u sferu filozofije prostora. U toj transformaciji spojeni su inženjerska preciznost, emocionalna mjera i duboko poštovanje prema kontekstu Perasta — grada koji je istovremeno i muzej i živi pejzaž.

Uređenje sopstvenog radnog prostora za studio NG Design predstavljalo je priliku da se profesionalno iskustvo pretoči u lični, samoprojektovani enterijer. Autori su se prvi put našli u ulozi projektanata, investitora i korisnika prostora, oblikujući ambijent koji podjednako odgovara potrebama rada i susreta sa klijentima. Rezultat je funkcionalno i atmosferično radno okruženje, zasnovano na jasnoj prostornoj organizaciji i pažljivoj upotrebi materijala.

U enterijeru prodavnice dječije opreme i igračaka, arhitektkica Marija Lukić oblikovala je prostor koji priziva atmosferu igrališta — ali ne kroz doslovnost, već kroz pažljivo kontrolisanu estetiku, funkcionalnost i mjeru. Umjesto da imitira dječiji svijet, prostor ga reinterpretira minimalističkim jezikom, ostajući dosljedan jasnoći forme i suptilnosti detalja.

Beton je materijal koji najčešće povezujemo sa konstrukcijom, masom i arhitektonskom razmjerom. U radu arhitektice i dizajnerke Jovane Kusmuk on postaje predmet koji se mjeri centimetrima i nosi neposredno uz tijelo. Te komade nakita autorka naziva nosivim objektima. Beton u njima izlazi iz svoje uobičajene funkcije, ali zadržava ono što ga čini prepoznatljivim: strukturu, teksturu, težinu i snažan materijalni karakter. U novom broju časopisa PROSTOR sa Jovanom Kusmuk razgovarali smo prije svega o procesu projektovanja: o tome šta se događa kada se arhitektonsko razmišljanje prenese u mikrorazmjeru, koliko materijal određuje formu i gdje se, između crteža, kalupa, konstrukcije i detalja, zapravo rađa jedan nosivi objekat.

Od nagrađenih projekata domaćih arhitekata i predavanja renomiranih evropskih studija do pitanja ko je autor kada u projektovanju učestvuje vještačka inteligencija — peti Dani arhitekture u Podgorici donijeli su nova znanja, zanimljive susrete i povode za razmišljanje o budućnosti profesije.

Rekonstrukcija Tološke šume u Podgorici zasniva se na principima minimalne intervencije, očuvanja postojećeg prirodnog fonda i dugoročne ekološke održivosti. Projekat potpisuje podgorički DVARP studio, a glavna arhitektica je Dijana Vučinić.

Osmo izdanje međunarodnog kongresa i izložbe Održiva arhitektura & enterijer biće održano od 9. do 11. oktobra 2026. godine u Jugoslovenskoj kinoteci u Beogradu. Ovogodišnji program okuplja deset arhitekata iz osam zemalja, a u fokusu su održivo projektovanje, savremene tehnologije, energetska efikasnost i odnos arhitekture i enterijera.

Postoje elementi enterijera koje primijetimo odmah i oni koje otkrivamo tek kroz svakodnevnu upotrebu. Ručke pripadaju ovoj drugoj grupi. One su među rijetkim detaljima koje ne samo da posmatramo, već ih svakodnevno dodirujemo, koristeći ih gotovo nesvjesno. Upravo u toj neposrednosti leži njihova posebnost.

Od Kenga Kume i njujorškog ARO-a do zagrebačkog studija SKROZ, arhitekte širom svijeta pokazale su da se ozbiljna arhitektura može dogoditi i tamo gdje je najmanje očekujemo. Kokošinjci, naizgled sasvim mali i utilitarni objekti, postali su poligon za istraživanje konstrukcije, materijala, biomimikrije, održivosti, cirkularne ekonomije, pa čak i urbanizma. Jer možda mali projekti zapravo i ne postoje.