Prijestonica Cetinje objavila je 2. oktobra 2026. godine otvoreni postupak javne nabavke za izvođenje radova na uređenju gradskog parka „13. jul“. Procijenjena vrijednost radova iznosi 1.553.930,24 eura bez PDV-a, odnosno približno 1,88 miliona eura sa PDV-om. Rok za dostavljanje ponuda je 19. oktobar 2026. godine, dok je za realizaciju radova predviđeno 180 radnih dana od uvođenja izvođača u posao.
Projekat rekonstrukcije izradio je studio Enforma iz Kotora, a Uprava za zaštitu kulturnih dobara dala je saglasnost na konzervatorski projekat 2025. godine. Planirana intervencija zasniva se na očuvanju istorijskog karaktera parka, uz unapređenje njegovog korišćenja i infrastrukture.
PARK ČIJA ISTORIJA POČINJE KRAJEM 19. VIJEKA
Park „13. jul“, nekadašnji Varoški park, nastajao je u periodu od 1891. do 1894. godine. Zajedno sa susjednim Njegoševim parkom čini zeleno nasljeđe istorijskog jezgra Cetinja.
Oblikovan po uzoru na engleske pejzažne vrtove, park karakterišu slobodno raspoređene zelene površine, vijugave pješačke staze i jasno definisana centralna aleja. Duž glavne aleje formirani su kružni platoi prema kojima se usmjeravaju ostale staze, stvarajući prepoznatljivu prostornu organizaciju.
Posebno mjesto u istoriji parka zauzimao je muzički paviljon, odnosno glorijet, smješten na istaknutoj poziciji. U njemu je crnogorska vojna muzika tri puta nedjeljno izvodila djela poznatih kompozitora, pa je park, osim za šetnju i odmor, služio i kao mjesto kulturnih okupljanja.
REKONSTRUKCIJA ZASNOVANA NA ISTORIJSKIM ISTRAŽIVANJIMA
Izradi projekta prethodio je istraživački postupak koji je obuhvatio analizu arhivske i istorijske građe, starih fotografija, terenska istraživanja i dokumentovanje postojećeg stanja. U prikupljanju informacija korišćena su i svjedočanstva lokalnog stanovništva.
Posebna pažnja posvećena je elementima koji svjedoče o različitim periodima razvoja parka: bistama Vuka Mandušića i Nikca od Rovina, postojećoj česmi, ostacima nekadašnjeg glorijeta, kamenim stubovima i originalnim ivičnjacima.
Za ove elemente definisane su konzervatorske mjere kako bi se tokom rekonstrukcije očuvale njihove istorijske i materijalne vrijednosti.
UMJESTO ASFALTA - STAZE OD KAMENE RIZLE
Projektom je predviđeno uklanjanje postojećeg asfaltnog zastora i vraćanje prvobitnog izgleda staza, sa završnom obradom od sitne kamene rizle. Radovi će se izvoditi uz posebnu pažnju prema originalnim kamenim ivičnjacima, koji se, u skladu sa konzervatorskim pristupom, čuvaju na svojim izvornim pozicijama.
Planirano je i uklanjanje naknadno uvedenih sadržaja koji nijesu pripadali prvobitnom konceptu parka, uključujući dječja igrališta i košarkaški teren.
Na taj način projekat nastoji da obnovi prostornu organizaciju karakterističnu za istorijski engleski pejzažni vrt, umjesto da postojeći park oblikuje prema potpuno novom konceptu.
POVRATAK GLORIJETA I OBNOVA PARKOVSKIH ELEMENATA
Glorijet se vraća na svoju istorijsku lokaciju, čime park ponovo dobija jedan od elemenata koji su obilježili njegov prvobitni izgled.
Predviđeni su i konzervatorski radovi na postojećim bistama, česmi i sačuvanim kamenim elementima, kao i postavljanje parkovskog mobilijara.
Obnova obuhvata i infrastrukturne radove, uključujući drenažni sistem, sistem navodnjavanja, javnu rasvjetu, video-nadzor i hortikulturno uređenje.
OČUVANJE OTVORENOG KARAKTERA PARKA
Istraživanja su obuhvatila i način na koji je park bio odvojen od okolnog prostora.
Nekadašnji Varoški park nije bio ograđen visokom ogradom niti zaključavan. Izuzetak je predstavljao period kada je postojala jednostavna metalna ograda u vidu pletiva, obrasla jorgovanom, uz zelenu ogradu.
Projektom je predviđeno uvažavanje takvog istorijskog pristupa, kroz ogradu koja neće narušiti vizuelnu povezanost parka sa gradskim okruženjem.
Obnova parka „13. jul“ zato nije zamišljena samo kao uređenje zelenih površina, već kao konzervatorska intervencija kojom se nastoji sačuvati i ponovo učiniti čitljivim jedan važan sloj urbanog i kulturnog nasljeđa Cetinja.
Komentari(0)