KAPITALNI BUDŽET 2027: GDJE IDU MILIONI

OD 172 PRIJEDLOGA DO 28 PROJEKATA

Ministarstvo finansija je do 1. septembra primilo 172 projektna prijedloga ministarstava i opština. Komisija za ocjenjivanje razmotrila je sve, a propisane kriterijume ispunilo je 47 projekata. Čak 117 prijedloga nije ispunilo uslove za ulazak na listu. Osam projekata Ministarstva odbrane razmatra se posebno, pri izradi Predloga zakona o budžetu, jer po važećoj odluci ne podliježu ocjenjivanju Komisije.

Konačni prijedlog liste utvrdio je Savjet za javne investicije 30. septembra, a Vlada ga je usvojila dan kasnije. Ukupna procijenjena vrijednost 28 projekata je 78.511.231,50 eura, uz finansiranje raspoređeno na više godina.

Da bi uopšte bio ocjenjivan, projekat je morao biti predviđen strateškim dokumentima, imati riješene urbanističko-tehničke uslove i procjenu efekata na budžet. Za projekte vrijednije od pet miliona eura tražila se i studija opravdanosti, odnosno analiza troškova i koristi. Projekti su zatim bodovani prema doprinosu regionalnom razvoju, kvalitetu javnih usluga, zaštiti životne sredine, energetskoj efikasnosti, zapošljavanju, demografskim kretanjima i socijalnoj i dječjoj zaštiti, kao i prema tome koliko će opterećivati budžet nakon završetka.

Ministarstvo je ove godine produžilo rok za dostavljanje projektne dokumentacije, a Komisija u izvještaju navodi da je kvalitet dokumentacije bio značajno bolji nego ranijih godina. Kao razloge navodi novu odluku i metodologiju, kao i obuke održane na državnom i lokalnom nivou.

NAJVEĆI PROJEKTI PO OPŠTINAMA

Više od četvrtine ukupnog iznosa odnosi se na jedan projekat: gradski trg i javnu garažu na Žabljaku, procijenjene na 20 miliona eura. Slijede reinterpretacija starog utvrđenja i rudarskog naselja Brskovo u Mojkovcu (sedam miliona), adaptacija Sportskog centra u Nikšiću (4,41 milion) i rekonstrukcija zapadne tribine stadiona FK Ibar u Rožajama (4,39 miliona).

Među opštinama sa najviše projekata su Nikšić, Šavnik i Bijelo Polje, sa po tri. U Nikšiću su, pored Sportskog centra, sanacija lokalnog puta L-37 Rubeža - Vučje i rekonstrukcija nekoliko gradskih ulica. Šavnik je dobio tri projekta ukupne vrijednosti veće od 4,65 miliona eura: vodovod za sela Duži i Dubrovsko i rekonstrukciju dva lokalna puta. Bijelo Polje ima adaptaciju urgentne službe Opšte bolnice, nastavak istražne bušotine termomineralnih voda i dnevni centar.

Na listi je i više projekata u zdravstvu i socijalnoj zaštiti: porodilišta u Beranama i na Cetinju, domovi zdravlja u Tivtu i Mojkovcu i dnevni centri za osobe sa smetnjama u razvoju u Ulcinju, Beranama i Bijelom Polju.

PROJEKTI SA LISTE, PO VRIJEDNOSTI

Iznosi su procijenjene vrijednosti za višegodišnje finansiranje, prema saopštenjima Ministarstva finansija i opština.

• Žabljak: gradski trg i javna garaža, 20.000.000 €

• Mojkovac: reinterpretacija starog utvrđenja i rudarskog naselja Brskovo, 7.000.000 €

• Nikšić: adaptacija Sportskog centra, 4.413.521 €

• Rožaje: rekonstrukcija zapadne tribine stadiona FK Ibar, 4.390.000 €

• Nikšić: sanacija lokalnog puta L-37 Rubeža - Vučje, oko 4.000.000 €

• Ulcinj: dnevni centar za odrasle sa smetnjama u razvoju starije od 27 godina, oko 3.700.000 €

• Danilovgrad: trotoari i biciklističke staze uz regionalni put R-23, 3.000.000 €

• Andrijevica: hala sportova, oko 2.900.000 €

• Herceg Novi: sanacija starog austrougarskog puta Ubli - Crkvice - Orjen, 2.540.274 €

• Cetinje: rekonstrukcija magistrale od Belvedera do Vranje stijene, oko 2.500.000 €

• Šavnik: vodovod za sela Duži i Dubrovsko, druga i treća faza, 2.071.606 €

• Plužine: rekonstrukcija puta u Goranskom, oko 2.000.000 €

• Berane: dnevni centar za odrasle sa smetnjama u razvoju, oko 1.700.000 €

• Šavnik: rekonstrukcija lokalnog puta Šavnik - Strug, 1.552.520 €

• Tuzi: vodovodna mreža za Zatrijebač, oko 1.400.000 €

• Šavnik: rekonstrukcija lokalnog puta Šavnik - Bijela preko Ždrijela, 1.026.831 €

• Podgorica: instalacije i klimatizacija u SC „Morača”, oko 1.000.000 €

• Bar: park sa pratećom infrastrukturom, uz sufinansiranje Vlade, oko 1.000.000 €

• Bijelo Polje: nastavak istražne bušotine termomineralnih voda, oko 1.000.000 €

• Bijelo Polje: adaptacija Službe za urgentnu medicinsku pomoć Opšte bolnice, 994.000 €

• Berane: adaptacija porodilišta KBC Berane po sistemu Babyfriendly, 981.700 €

• Tivat: rekonstrukcija paviljonskog objekta Doma zdravlja, 935.511 €

• Mojkovac: adaptacija Doma zdravlja, 760.000 €

• Cetinje: adaptacija porodilišta Opšte bolnice „Danilo I”, 650.000 €

• Nikšić: rekonstrukcija ulica II dalmatinske brigade, Nikca od Rovina, Crnogorskih komita i dijela puta pored Bistrice, 600.000 €

• Bijelo Polje: dnevni centar, iznos nije objavljen

Dva od 28 projekata nijesu pojedinačno navedena u dosadašnjim saopštenjima.

ŠTA LISTA GOVORI O PROSTORU

Trg i garaža na Žabljaku predstavljaju ozbiljnu urbanističku intervenciju u centru malog planinskog grada, čiji će izgled biti određen za decenije unaprijed. Opština je 2023. godine sprovela nacionalni konkurs za idejno rješenje Trga durmitorskih ratnika. Prvu nagradu dobio je podgorički AIM studio, sa rješenjem koje parking premješta u podzemne garaže, koristeći visinske razlike terena, a centar oslobađa za pješake.

Iz dosadašnjih saopštenja nije jasno da li je projekat sa liste zasnovan na tom rješenju. Kvalitet ovog projekta zavisiće od toga da li će garaža služiti trgu ili trg garaži.

Drugi primjetan trend su sportski objekti i dnevni centri: Sportski centar u Nikšiću, tribina u Rožajama, hala sportova u Andrijevici i dnevni centri u tri opštine. Kod ovakvih objekata ključno je pitanje da li imaju plan održavanja i realnu namjenu, posebno u opštinama koje gube stanovništvo. Metodologija zato boduje i to koliko će projekat opterećivati budžet nakon završetka.

Treći trend su manji putevi, vodovodi i pješačka infrastruktura. Trotoari i biciklističke staze uz regionalni put u Danilovgradu ili vodovod za sela u Šavniku rijetko dospiju na naslovne strane, ali direktno mijenjaju svakodnevni život. Kako je naveo predsjednik Opštine Šavnik Jugoslav Jakić, putna infrastruktura i vodosnabdijevanje „nijesu spektakularne teme, ali jesu ono što direktno mijenja kvalitet života ljudi”.

LISTA NIJE GARANCIJA

Ulazak na listu znači da projekat može dobiti novac u budžetu za 2027. godinu. Vlada treba da utvrdi Predlog zakona o budžetu i dostavi ga Skupštini do 15. novembra, a Skupština da ga usvoji do kraja godine. Realizacija je druga priča.

U 2025. godini od planiranih 280 miliona eura potrošeno je 223,2 miliona, odnosno 80 odsto. Kapitalni budžet za 2026. iznosi oko 306 miliona eura i obuhvata 396 projekata i aktivnosti. U prvoj polovini godine potrošeno je 82,5 miliona, ili 27 odsto plana, što je ipak 61 odsto više nego u istom periodu prošle godine.

U martu je Ministarstvo javnih radova obavijestilo Ministarstvo finansija da 22,66 miliona eura neće biti potrošeno do kraja godine, pa je novac preusmjeren na projekte koji brže napreduju. Kao razlozi navedeni su nedostatak dokumentacije, sporija dinamika radova, neriješeni imovinsko-pravni odnosi, vremenski uslovi, raskinuti ugovori sa izvođačima, poništeni tenderi i kašnjenje građevinskih dozvola.

Institut alternativa je 2023. godine, pozivajući se na izvještaj MMF-a o upravljanju javnim investicijama, upozoravao da se projekti odobravaju bez studija izvodljivosti i analiza rizika. Obavezni urbanističko-tehnički uslovi i analiza troškova i koristi za veće projekte korak su naprijed, ali tehnička dokumentacija i dalje ostaje usko grlo.

Šta to znači za struku

Za projektante, izvođače i nadzorne organe ova lista je najava posla za 2027. i naredne godine: idejna rješenja, glavni projekti, revizije i tenderi za izvođenje. Građanima je to prilika da prate da li se projekti u njihovoj opštini zaista pomjeraju sa papira. Pratićemo najveće projekte sa liste i pisati o njima kada budu raspisani konkursi i tenderi.

Ako ste projektni biro ili izvođač radova, vaša firma može biti vidljiva investitorima kroz adresar prostorplus.me.