ZELENO SVIJETLO ZA HRAM NA KONIKU

ŠTA JE ODOBRENO

Mitropolija crnogorsko-primorska podnijela je zahtjev Službi glavnog gradskog arhitekte 14. septembra, a rješenje je donijeto dvije nedjelje kasnije. Glavna gradska arhitektica arh. Duška Mačić utvrdila je da je idejno rješenje usklađeno sa smjernicama za oblikovanje i materijalizaciju, kao i sa osnovnim i drugim urbanističkim parametrima iz plana.

Prema Zakonu o izgradnji objekata, glavni gradski arhitekta daje saglasnost na idejna rješenja zgrada do 3.000 m² bruto građevinske površine, dok za veće zgrade, hotele sa četiri i pet zvjezdica, turističke rizorte, trgove, šetališta i gradske parkove saglasnost daje glavni državni arhitekta. Na rješenje je moguća žalba Ministarstvu prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine u roku od osam dana od prijema.

Sljedeći korak je izrada glavnog projekta i dokumentacije potrebne za prijavu građenja.

PARCELA KOJA SE DUGO ČEKALA

Kompleks je planiran na urbanističkoj parceli UP 265, u zoni E Detaljnog urbanističkog plana „Konik sanacioni plan” (izmjene i dopune), u blizini Doma zdravlja. Parcela ima 2.429 m², ravna je i namijenjena vjerskom objektu. Mitropolija je lokaciju za hram na Koniku tražila od 2006. godine. Skupština Glavnog grada dodijelila joj je zemljište 24. decembra 2025, a ugovor je potpisan početkom februara 2026.

Plan za ovu parcelu ne propisuje uobičajene parametre, nego samo najveću bruto građevinsku površinu od 700 m². Spratnost i sadržaji definišu se kroz idejno rješenje, u skladu sa namjenom. Plan traži i da najmanje 30 odsto parcele čine zelene površine, a parking ne mora biti riješen na samoj parceli.

Prema tehničkom opisu, prostor je danas zapušten i niko ga ne održava. Projektni zadatak naglašava raznorodan karakter okolne gradnje i traži da novi kompleks postane prostorni reper, novi orijentir za dalji razvoj naselja.

BAZILIKA PO UZORU NA SOPOĆANE

Na parceli su dva objekta: crkva i parohijski dom. Postavljeni su paralelno, na razmaku od 8,5 metara, kako bi se oko njih i između njih moglo nesmetano kretati, i tokom vjerskih obreda i u svakodnevnom korišćenju. Glavni ulaz u dvorište je sa zapadne strane, a sporedni sa istočne, prema najprometnijim ulicama i prema dva javna parkinga koja će koristiti posjetioci: jednom sjeverozapadno od parcele i drugom u okviru susjednog Doma zdravlja. Uz parcelu je predviđeno i 12 parking mjesta.

Glavni ulaz obilježava monumentalna kapija. Od nje vodi pravolinijska staza od kamenih ploča uokvirenih kortenskim čelikom, direktno do ulaza u hram, čime se dobija svečan pristup.

Crkva je zamišljena kao savremena i svedena interpretacija tradicionalne trobrodne bazilike, sa zvonikom na ulazu i otvorenom pripratom kroz koju se ulazi u hram. Kao uzor projektanti navode manastir Sopoćani, zadužbinu kralja Stefana Uroša I iz 13. vijeka, koji je sa Starim Rasom upisan na UNESCO-vu listu svjetske baštine, uz pažljiv osvrt na lokalnu sakralnu arhitekturu.

KOLONADE, ZVONIK I TRI APSIDE

Osnovni motiv preuzet iz tradicije su lučne kolonade. Stubovi obrađeni dekorativnim kamenim elementima sa priprate i zvonika prenose se na ostatak objekta, pa fasade djeluju kao jedna monumentalna kolonada koja prati raspored otvora.

Najupečatljiviji detalj je na zvoniku. Otvor iznad ulaza, za razliku od ostalih, pored gornjeg luka ima i karakterističan donji, obrnuti luk, a između ta dva otvora postavljen je kameni reljef sa likom Svetog Vasilija Ostroškog, kome je hram posvećen. Kupole su na zvoniku i nad centralnim brodom, a krov je od tamnobraon falcovanog lima.

Na istočnom zabatnom zidu su tri apside: centralna za oltarski prostor i dvije bočne, za đakonikon i proskomidiju, sa malim otvorima kakvi su karakteristični za ovu tipologiju.

Unutrašnja organizacija je jednostavna. Iz natkrivene priprate (52,6 m²) ulazi se u naos (145,7 m²), odakle se pravolinijski stiže do ikonostasa i oltarskog prostora. Na ulaznom dijelu su dva drvena stepeništa koja vode na galeriju za pjevački hor. Bruto površina crkve je 321,44 m².

PAROHIJSKI DOM: SALA, KANCELARIJE I STAN ZA SVEŠTENIKA

Paralelno sa hramom je parohijski dom, objekat koji služi svakodnevnom funkcionisanju parohije. U prizemlju su sala za okupljanje vjernika od 78 m², dvije svešteničke kancelarije, koje služe i kao savjetodavni prostor za vjernike, sala za sastanke, suvenirnica i prateće prostorije.

Sprat je podijeljen na dva jednaka dijela, po 72,4 m²: jednoiposoban stan za nadležnog sveštenika i njegovu porodicu i vladičanski dvor, predviđen za smještaj episkopa ili gostujućih sveštenika i njihove pratnje.

Za razliku od crkve, dom je klasičan objekat sa ravnim krovom, spratnosti P+1, iako u prizemlju prati ritam lučnih otvora sa hrama. Prizemlje je završeno bijelim dekorativnim malterom, a sprat četkanim malterom, čime se naglašava razlika između javnog i stambenog dijela. Bravarija na crkvi i u prizemlju doma je od aluminijumskih profila u dekoru drveta i velikih dimenzija, a na spratu je antracit boje.

DVORIŠTE KAO MJESTO OKUPLJANJA

Uređenje terena predviđa palionicu svijeća, prostor sa česmom, zelene i popločane površine i gumno za redovna okupljanja vjernika. Gumno, kružni popločani plato koji je u tradicionalnoj gradnji u Crnoj Gori služio za vršidbu, ali i kao mjesto sabora i okupljanja, ovdje dobija savremenu ulogu.

Fasade su u neutralnim tonovima, sa kolonadom otvora obloženih dekorativnim kamenim reljefima. Projektni zadatak predviđa da se kompleks projektuje kao jedinstvena cjelina koja se može graditi u fazama.

Ukupna bruto površina oba objekta je oko 692 m², nešto ispod planom dozvoljenih 700 m². Objekti zauzimaju petinu parcele (indeks zauzetosti 0,20), a zelene površine su projektovane na 1.395,78 m², odnosno na 57,46 odsto parcele, gotovo dvostruko više od propisanog minimuma.