Na prvi pogled All Straw House djeluje gotovo kao objekat iz neke druge epohe. Visoka, strmo zakošena forma potpuno obavijena trskom, sa nekoliko duboko usječenih prozorskih otvora, prije podsjeća na tradicionalno sklonište nego na rezultat savremenog arhitektonskog i konstruktivnog istraživanja. I upravo u tom kontrastu nalazi se suština projekta.
Mala kuća u ruralnom dijelu doline Hudson u saveznoj državi New York rezultat je višegodišnjeg istraživanja, projektovanja i gradnje tima koji okuplja LTL Architects, inženjerski biro Guy Nordenson and Associates, istraživače i studente School of Architecture Univerziteta Princeton. Projekat istražuje mogućnost da jedan od najrasprostranjenijih nusproizvoda poljoprivrede – slama – prestane da bude samo alternativna izolacija i postane osnovni građevinski materijal.
Kuća ima svega jednu prostoriju, ali njena mala razmjera nije slučajna. Ona funkcioniše kao prototip, gotovo kao građevinski laboratorij u prirodnoj veličini, kroz koji su arhitekte i inženjeri ispitivali ponašanje novog sistema prije njegove eventualne primjene na većim objektima.
SLAMA NIJE ISPUNA, VEĆ KONSTRUKCIJA
Gradnja slamom nije nova. Bale slame koriste se kao građevinski materijal još od kraja 19. vijeka, posebno u Nebraski, nakon pojave mehaničkih presa za baliranje. Interesovanje za ovaj način gradnje ponovo raste tokom sedamdesetih, a zatim i devedesetih godina prošlog vijeka, paralelno sa razvojem pokreta održive gradnje.
All Straw House, međutim, ne koristi klasične bale.
Osnovu sistema čine industrijski presovane ploče od slame. Materijal je proizveden djelovanjem pritiska i toplote, pri čemu se aktivira lignin prirodno prisutan u biljnim ćelijama, koji povezuje vlakna. Tako nastaje izuzetno gust element čija je čvrstoća na pritisak, prema podacima projektantskog tima, više nego tri puta veća od tipične bale slame.
Ploče su rezane na trake širine približno 23 centimetra i horizontalno slagane u ravne i konzolno izmaknute segmente. Na taj način formirani su noseći zidovi koji istovremeno grade karakterističan piramidalni profil objekta.
Ukupno je proizvedeno više od 750 elemenata od presovane slame. Na Princetonu su studenti od njih prethodno sastavili 16 većih modula, koji su potom transportovani do lokacije u dolini Hudson. Pojedini moduli težili su i do približno 680 kilograma.
Time je tradicionalni materijal uveden u sasvim savremenu logiku gradnje – digitalno projektovanog, testiranog i prefabrikovanog sistema.
KONSTRUKCIJA KOJA OSTAJE VIDLJIVA
Unutrašnjost najbolje otkriva kako je kuća napravljena. Horizontalni slojevi presovane slame nijesu sakriveni dodatnim oblogama, već ostaju vidljivi i određuju teksturu enterijera.
Između složenih elemenata postavljene su prstenaste grede od šperploče koje obezbjeđuju bočnu stabilnost konstrukcije, omogućavaju premošćavanje otvora i formiranje spojeva. Moduli su povezani drvenim klinovima na bazi lignina i zategnuti navojnim šipkama.
Pošto je riječ o prvoj primjeni ovog proizvoda kao složenog nosećeg sistema, veliki dio procesa podrazumijevao je fizička ispitivanja i konstruktivne simulacije. Projektantski tim analizirao je ponašanje materijala pri savijanju i pritisku, a zatim dobijene podatke koristio za modeliranje pojedinačnih sklopova i objekta u cjelini.
Rezultat nije idealizovanje „prirodnog“ materijala, već pokušaj da se njegove stvarne karakteristike izmjere, testiraju i prevedu u pouzdan konstruktivni sistem.
33 MODULA OD TRSKE
Nakon montaže konstrukcija je zaštićena paropropusnom vodonepropusnom membranom, a zatim je izvedena potkonstrukcija za spoljašnji omotač.
I ovdje je primijenjen princip prefabrikacije.
Trska koja obavija gotovo čitav objekat nije postavljana snop po snop direktno na gradilištu. Omotač je prethodno izrađen u 33 modularne kasete, sastavljene od više od 700 snopova vodene trske pričvršćenih za drvene okvire.
Kasete se međusobno preklapaju poput šindre, stvarajući kontinuiranu površinu koja vodi vodu niz strme zidove i krov. Sloj trske debeo je približno 20 centimetara. Uz pravilno održavanje, projektanti procjenjuju da ovakav omotač može trajati do četiri decenije.
Forma kuće zato nije samo formalna odluka. Strme ravni omogućavaju brzo odvođenje vode i direktno proizlaze iz karakteristika materijala kojim je objekat zaštićen.
Granica između zida i krova gotovo nestaje. Jedna kontinuirana površina spušta se od vrha objekta do tla, a duboki drveni okviri prozora i vrata djeluju kao precizni rezovi unutar izrazito taktilnog omotača.
MALA KUĆA, VELIKA PITANJA
Temeljenje je riješeno čeličnim vijčanim pilotima, čime je izbjegnuta količina betona koju bi zahtijevali konvencionalni temelji. Takav sistem istovremeno omogućava da se elementi jednog dana uklone uz znatno manju intervenciju u zemljište.
To je važan dio šire ideje projekta: objekat nije projektovan samo prema pitanju koliko energije troši tokom korišćenja, već i prema tome od čega je napravljen, koliko je ekstrakcije potrebno za njegovu izgradnju i šta se sa materijalima može dogoditi nakon završetka životnog vijeka zgrade.
Slama je u tom kontekstu posebno interesantna. Ona je brzo obnovljiv poljoprivredni nusproizvod koji tokom rasta biljke vezuje ugljenik. Projektantski tim navodi da konstrukcija i obloga ovog malog objekta skladište ekvivalent od oko 10.490 kilograma ugljen-dioksida. Istovremeno, slama ovdje zamjenjuje dio materijala čija proizvodnja tradicionalno podrazumijeva znatno veće emisije.
All Straw House pokazuje drugačiji pravac. Inovacija ponekad ne nastaje pronalaskom novog materijala, već ponovnim čitanjem onoga što nam je već dostupno. Slama je ovdje istovremeno poljoprivredni ostatak, konstrukcija, izolacija, površina enterijera i polazište za razvoj novog građevinskog sistema.
I upravo zato ova mala kuća nije priča o povratku tradicionalnoj gradnji. Naprotiv – ona je eksperiment o tome kako bi dio gradnje budućnosti mogao izgledati.
Komentari(0)